Schrift 276 MatteüsSchrift 276 Matteüs
jaargang 47 • nummer 2 • april 2015

Ten geleide

Wanneer deze aflevering van Schrift in uw bus valt, klinkt de Matteüs-passie wellicht nog na in uw oren. Misschien heeft u wel meegezongen, thuis met een cd als ondersteuning, in een koor of samen met professionals in Amsterdam, Delft of Groningen. Bach liet zich voor deze passie inspireren door de hoofdstukken 26 en 27 van het evangelie volgens Matteüs. Weinig onderwerpen in de westerse geschiedenis hebben kunstenaars tot meer creativiteit aangezet. Niet alleen in de muziek, maar ook in het theater krijgen het lijden en de dood van Jezus een prominente rol. De Passiespelen in Tegelen, sinds 1930 om de vijf jaar opgevoerd – ook dit jaar weer – met telkens vele tienduizenden bezoekers, getuigen van de grote belangstelling voor het lijdensverhaal.

Maar er staat meer in dit bijzondere evangelie. Matteüs vertelt zijn boodschap op een andere manier dan bijvoorbeeld Marcus. Hij bundelt de uitspraken van Jezus in vijf redevoeringen, die wel worden gezien als een verwijzing naar de vijf boeken van Mozes. Ook de beschrijving van Jezus’ optreden verwijst naar Mozes. Het evangelie lijkt – in ieder geval mede – geschreven voor joodse lezers. Maar hoe komt het dan dat zo’n ‘joods’ evangelie zoveel venijnige typeringen bevat van de joodse groeperingen uit die tijd? Matteüs schetst Jezus’ optreden als vervulling van de profetieën van het oude Israël en gebruikt daarbij vaak Jesaja. Hij neemt Jesaja’s teksten niet zomaar over, maar selecteert zorgvuldig wat hij gebruikt en wat hij weglaat. We staan er niet vaak bij stil, maar in de oudheid kon lang niet iedereen lezen en schrijven. Dat roept de vraag op hoe een tekst als het Matteüs-evangelie functioneerde in zijn tijd en cultuur. En dan is er ook nog Paulus, die, hoewel een geestverwant van Matteüs, de idee ‘gerechtigheid’ volledig anders interpreteert.

Lut Callaert, redactiesecretaris

Inhoud

Bert Jan Lietaert Peerbolte Matteüs als gesproken tekst 39
Wim Weren Matteüs en andere joodse teksten 45
Annemarieke van der Woude De kunst van het weglaten 50
Marcel Poorthuis De dood van de tsadiek: Mozes en Jezus 55
Magda Misset-van de Weg Naar het huis van Israël en naar de volkeren 60
Cees den Heyer Gerechtigheid als sleutel tot het koninkrijk 65
Corrie Vervest Boekbespreking 70
Annemarieke van der Woude Boekbespreking 71
Gerard van Broekhuizen Naschrift: Il Vangelo secondo Matteo 72

Uit elk nummer van Schrift wordt één artikel gratis ter downloading aangeboden. Voor dit nummer is dat Gerechtigheid als sleutel tot het koninkrijk van Cees den Heyer. Hier kunt u dit artikel downloaden:  pdf Heyer, Cees den: Gerechtigheid als sleutel tot het koninkrijk (284 KB)