Schrift 279 Deuteronomium De woordenSchrift 279 Deuteronomium De woorden
jaargang 47 • nummer 5 • december 2015

Ten geleide

In de joodse traditie heet het boek Deuteronomium Dewariem (woorden) naar het eerste zelfstandig naamwoord van dit bijbelboek. Het wordt ook wel Misjnee Tora (herhaling van het onderricht) genoemd, en de inhoud van het boek is voor de lezer grotendeels bekend uit voorafgaande boeken. De woorden worden herhaald en geïnterpreteerd. Hoe moeten we een dergelijk boek lezen en verstaan? Het is fascinerend door te dringen tot de verborgen lagen. Door bijvoorbeeld woorden te tellen ontdekken we een getalsmatige structuur in de teksten. Vanuit een databank met de gebruikte woorden is het mogelijk diepgaande taalkundige analyses te maken waarvan vroegere generaties bijbelwetenschappers slechts konden dromen.

Eigenlijk is Deuteronomium één lange toespraak, bedoeld om het volk de weg te wijzen naar de toekomst. Het is zinvol te onderzoeken of deze ‘virtuele’ woorden in de latere bijbelboeken gestalte krijgen. Het zijn ook woorden voor iedere dag, vastgelegd op de stenen tafelen, in een tefilien (gebedsriem met huisjes of doosjes) of een mezoeza (houder aan de deurpost). Volgens een mystieke overlevering in de Babylonische Talmoed legt ook JHWH zelf elke ochtend gebedsriemen aan. Rabbi Nachman bar Jitschak vraagt rabbi Chia bar Avin wat er in het doosje van de Heer der wereld geschreven staat. ‘En wie is als uw volk Israël, een enig volk op aarde?’ antwoordt Chia bar Avin, en hij legt verder uit dat de Heilige tot het volk van Israël zegt: ‘Jullie hebben mij tot iets unieks in de wereld gemaakt, zo zal ook ik jullie tot iets unieks maken’ (Berachot 6a). De laatste woorden in Deuteronomium gaan over Mozes. Als honderdtwintigjarige is hij nog kerngezond, maar toch sterft hij voordat het volk het beloofde land bereikt.

Deuteronomium is een boek vol woorden van waarde, met een enorme invloed op het ontstaan van latere bijbelse literatuur.

Lut Callaert, redactiesecretaris

Inhoud

Hans Ausloos Woorden van waarde 147
Cas Labuschagne Woorden tellen in Deuteronomium 153
Karolien Vermeulen Virtuele woorden 159
Eep Talstra Woorden als data 164
Leo Mock Geschreven met de vinger van God 169
Harm van Grol Laatste woorden 174
  Index jaargang 47 (2015) 179
Gerard van Broekhuizen Naschrift: Sjema 180

Uit elk nummer van Schrift wordt één artikel gratis ter downloading aangeboden. Voor dit nummer is dat Woorden van waarde van Hans Ausloos. Hier kunt u dit artikel downloaden:  pdf Ausloos, Hans: Woorden van waarde (226 KB)