Schrift 280 Erasmus en de tekst van het Nieuwe TestamentSchrift 280 Erasmus en de tekst van het Nieuwe Testament
jaargang 48 • nummer 1 • februari 2016

Ten geleide

Lof der zotheid is zonder twijfel het bekendste werk van Desiderius Erasmus. De Nederlandse humanist publiceerde deze satire in 1511 en stelde daarin allerlei menselijke dwaasheden aan de kaak. Erasmus wordt vaak gezien als een van de boeiendste denkers uit de Europese geschiedenis. Hij hield van een goed glas wijn, maar ook van pittige discussies over vrijheid, vriendschap, tolerantie, godsdienst en kerk. In het voorjaar van 1516, nu precies vijfhonderd jaar geleden, verscheen zijn Novum Instrumentum, de gedrukte Grieks-Latijnse uitgave van het Nieuwe Testament. Links in de uitgave staat de Griekse tekst die hij samenstelde op basis van Griekse handschriften waarover hij beschikte, rechts zijn vertaling in het Latijn. Dit werk van Erasmus vormde de basis voor de textus receptus (1633), de in die tijd algemeen aanvaarde Griekse tekst van het Nieuwe Testament, waarop gezaghebbende vertalingen als de King James Version en de Statenvertaling gebaseerd zijn. Maar ook het primaat van de textus receptus had een beperkte levensduur. In de negentiende eeuw ontdekten wetenschappers zo veel oude handschriften dat het vaststellen van de juiste grondtekst voor het Nieuwe Testament vandaag geen individueel werk meer kan zijn, zoals Erasmus deed, maar teamwerk is waarbij ook nieuwe technieken van het digitale tijdperk volop worden ingezet.

Museum Gouda eert Erasmus met de tentoonstelling Erasmus. Ik wijk voor niemand. Van 6 februari tot en met 26 juni 2016 kunt u zich laten meevoeren op een reis door Europa. Van Erasmus' kindertijd in Gouda tot aan zijn dood in Bazel. De expositie geeft de bezoeker inzicht in de samenleving van vijfhonderd jaar geleden, die overigens verbazingwekkend veel overeenkomst vertoont met die van nu (zie ook de website www.museumgouda.nl).

Lut Callaert, redactiesecretaris

Inhoud

Bert Jan Lietaert Peerbolte De overlevering van de tekst van het Nieuwe Testament 3
Mirjam van Veen Erasmus en het humanisme 9
Peter Nissen Erasmus’ editie van 1516 en de textus receptus. De eerste gedrukte versie van het Griekse NieuweTestament. 14
Gerard van Broekhuizen Erasmus en de bescherming van zijn werk 20
Sijbolt Noorda Hoe de textus receptus aan zijn einde kwam 22
Bert Jan Lietaert Peerbolte De tekst van het Nieuwe Testament in de digitale tijd 28
Harm van Grol Boekbespreking 34
Yvonne van den Akker-Savelsbergh Boekbespreking 34
Gerard van Broekhuizen Naschrift: Dit is geen selfie 36


Uit elk nummer van Schrift wordt één artikel gratis ter downloading aangeboden. Voor dit nummer is dat Erasmus’ editie van 1516 en de textus receptus van Peter Nissen. Hier kunt u dit artikel downloaden: pdf Nissen, Peter: Erasmus’ editie van 1516 en de textus receptus. (313 KB)