Titelblad289 Schrift 289 - Heilig land
jaargang 50 • nummer 1 • februari 2018 • pagina 5


Ten geleide

Het land Israël is fascinerend. Heel veel mensen zijn er gek op, sommigen worden er zelfs gek van. De diepe religieuze beleving die bepaalde plaatsen oproept kan omslaan in waandenkbeelden. Men identificeert zich dan bijvoorbeeld volledig met Bijbelse personen. Deskundigen spreken over het Jeruzalemsyndroom (al schijnt iets dergelijks ook in plaatsen als Mekka en Lourdes voor te komen). Dat je ook nog binnen de grenzen van de redelijkheid het enthousiasme over dit bijzondere land kunt delen met mensen uit het verleden en het heden moge blijken uit deze aflevering van Schrift.

Om te beginnen kijken we met Nico Riemersma door de ogen van Abram en Lot naar het land dat God hun gewezen had. Dat kan blijkbaar op verschillende manieren. Zo wordt direct al duidelijk dat je kijk op dit land veel zegt over wie je bent. Veel aandacht is er in dit nummer over de reizen naar het Heilige Land in de afgelopen eeuw. In die periode is er heel veel veranderd. Van een kalme uithoek in het Ottomaanse rijk is het veranderd in een bruisend modern land dat volop in de belangstelling staat vanwege de daar samengebalde religieuze en culturele conflicten. Bart Wagemakers neemt ons mee naar de tijd voorafgaand aan die stormachtige ontwikkelingen. Hij doet dat aan de hand van oude fotoverzamelingen van Nederlandse Palestina reizigers. Je waant je even in een tijd waarin je nog veel meer het gevoel zult hebben gehad in het land van de Bijbel te zijn. Met Karel Vriezen reizen we aan de hand van de uitgebreide verslagen mee met zijn vader door het land zoals het er in 1924 uit zag. Je kunt je voorstellen hoezeer de loopbaan van de vermaarde oudtestamenticus Th.C. Vriezen bepaald is door de ervaringen die hij toen als pas afgestudeerd theoloog heeft opgedaan. Moderne Israëlgangers treffen een heel ander land aan en bij hen gaat het er heel anders aan toe. Het beeld dat Piet van Midden schetst, die zelf het land frequenteert, is ontnuchterend en laat tegelijkertijd zien dat het land zijn heiligheid zich zelfs door de commercie niet laat ontnemen. Met Anne Jaap van den Berg, bibliothecaris van het Nederlands Bijbelgenootschap, bladeren we door oude bijbels en bewonderen we fraaie landkaarten van het Heilige Land. Er zijn bijzondere details te zien die ons ook veel vertellen over de makers van dit knappe werk. Meindert Dijkstra bespreekt aan de hand van ontdekkingen door Th.C. Vriezen op zijn eerder genoemde reis door Palestina de vele heiligdommen die er in het land waren te vinden. Dat is een weinig bekend fenomeen. Meestal denkt men bij een heiligdom in Israël alleen aan de tempel in Jeruzalem of aan de heiligdommen in Dan en Betel. Er waren er echter veel meer, niet alleen in Bijbelse tijden, maar ook daarna. Dat brengt ons dan ten slotte bij de archeologie van het Heilige Land. Margreet Steiner is als deskundige op dit terrein een goede gids. Veel gidsen in het huidige Israël – en niet alleen zij – spelden goedgelovige toeristen veel onzin op de mouw over wat de archeologie allemaal bewijst over de Bijbel. Daar hoef je bij Margreet Steiner niet bang voor te zijn. Dat geldt trouwens voor heel dit nummer van Schrift: het wordt allemaal niet mooier voorgesteld dan het is. Het land is zelf al boeiend genoeg.

Inhoud

Klaas Spronk Ten geleide 5
Nico Riemersma Het land dat God aan Abraham liet zien 7
Bart Wagenmakers Het Heilig Land in persepctief 13
Karel Vriezen 'Ga en verken het land...' 21
Piet van Midden Bezoek het land: Modern toerisme naar het Heilig Land 28
Anne Jaap van den Berg

Kaarten in de Bijbels

35
Meindert Dijkstra Religieus land 45
Margreet L. Steiner Opgegraven land 53
 Klaas Spronk Boekbespreking: René van Loon, Hoogtepunten in het Heilige Land 60
Gerard van Broekhuizen Naschrift: Een landje van niks! Of alles? 62